Bakır Şamdan ve Mumluk

Bakır şamdan ve mumluk, elektrikli aydınlatmanın yapamadığı bir şeyi yapar: ışığı titretir ve metalin üzerinde dolaştırır. BakırBul’un bu başlığındaki 33 ürün, kulplu el şamdanlarından tek kollu sabit mumluklara ve 22 cm boyundaki dört kollu şamdana kadar uzanır. Elit, Alem, Vintage ve Metal Nostalji serilerinin her biri farklı bir form ve farklı bir mum ölçüsü için yapılmıştır.

Şamdan tipleri ve farkları

• El şamdanı (kulplu, kendinden iğneli): Elit ve Metal Nostalji serilerinde bulunur. Yan tarafında parmağın geçtiği bir kulp, tabanında mumu yerinden oynatmayan bir iğne vardır. Odadan odaya taşımak için tasarlanmıştır. Elit serisi 10 cm yüksekliğinde, 0,50 mm kalınlığında ve yaklaşık 138 gramdır.
• Sabit mumluk: Alem ve Vintage serileri. Kulpsuz ya da kulplu, geniş tabanlı, masada duran tiptir. Alem mumluk 0,70 mm kalınlıkta ve 174 gram; Vintage mumluk 12,5 cm yüksekliğinde, 11 cm alt çapında ve 118 gramdır.
• Çoklu şamdan: Vintage 4’lü şamdan tek gövde üzerinde dört mum taşır, 22 cm boyundadır ve 426 gram gelir. Bir de iki mumluğun birlikte satıldığı 2’li Alem takımı vardır.
• Geniş tablalı metal mumluk: Metal Nostalji ve Metal Vintage serilerinde alt çap 12,5 cm’e kadar açılır; mum haznesinin ağız çapı 3,9 cm, taban çapı 1,9 cm ve derinliği 4 cm’dir. Kulplu ve kulpsuz gövdelerle üretilir.

Mum çapı uyar mı

Şamdan seçerken sorulacak ilk soru ürünün boyu değil, kullanacağınız mumun çapıdır. Hazneli modellerde ağız çapı 3,9 cm olduğu için, tabanı bu ölçünün altında kalan silindir mumlar rahatça oturur. Kendinden iğneli modellerde ise durum tersine döner: iğne mumun altını delerek tutar, bu yüzden ince uzun çubuk mumlar da, tabanı geniş kalın mumlar da kullanılabilir. Aldığınız mumun tabanı hazneye göre biraz genişse mumun altını ısıtıp yumuşatarak oturtmak yerine, bir ölçü küçük mum almak daha doğrudur; zorlanan hazne zamanla açılır.

Yüzey, kulp ve ısı

Seriler kırmızı, oksit ve nikel yüzeylerin yanında acı kahve, mat siyah ve gümüş tonlarında da üretilir; kulplar da kendi içinde ayrışır — düz kulp, antik kulp ve gümüş kulp seçenekleri vardır. Yanan mumun altındaki metal ısınır, bu bakırın hızlı ısı iletmesinin doğal sonucudur; şamdanı hareket ettirmeden önce mumun sönmesini bekleyin ve mutlaka kulpundan tutun. Akan mum, gövde soğuduktan sonra tırnakla ya da künt bir plastikle kaldırılır, bıçak kullanmayın. Yüzeydeki mum kalıntısı bir süre sıcak suda bekletilirse kendi kendine gevşer; ardından kurulamayı unutmayın.

Maraş işi mumluk

Mumluk, bakır zanaatının süs tarafının en açık göründüğü üründür; burada hacim ya da ısı iletimi değil, oran belirleyicidir. Alem serisinin gövdesinde kullanılan kademeli ölçüler (13,4 / 14 / 2,5 / 8,5 / 10 cm) bunun için vardır: taban geniş tutulur ki devrilmesin, boyun daralır ki alev göze yakın dursun. Kahramanmaraş atölyelerinde bu oranlar yazılı bir ölçü kitabından değil, ustadan çırağa geçen alışkanlıktan gelir.

Bakır şamdan ve mumluk fiyatını ne belirler

Bu grupta fiyatı gövde yüksekliği ve yüzey işlemesi belirler. Yüksek tablalı şamdanlar alçak mumluklara göre daha fazla malzeme ve daha çok biçimlendirme ister. Yüzeyde beş seçenek bulunur ve her biri ayrı işlem basamağı demektir. Sac kalınlığı 0,50 ile 1,00 milimetre arasında değişir; kalın taban, yanan mumun ısısı altında biçimini daha iyi korur. Kendinden iğneli yuvalar ise gövdeye ayrıca işlenir. Güncel aralık sayfadaki katalog özetinde canlı görünür; nedenleri Bakır Ürün Fiyatları Neden Farklı yazısında.

Modeller ve ölçüler

Seçimde ilk ölçü mum çapı ile yuva çapının eşleşmesidir; aradaki fark birkaç milimetreyle sınırlı kalmalıdır. İkincisi gövde yüksekliğidir: yüksek tablalı gövdeler masada durmaya, kulplu ve alçak gövdeler elde taşınmaya göre yapılmıştır. Katalogda aynı kulplu form “mumluk”, şinanay ve “el şamdanı” adlarıyla birlikte listelenir; üçü de aynı parçayı anlatır.

Yuva tarafında iki hat vardır: kendinden iğneli yuvalar mumu alttan sabitler, düz haznelerse kutu mum ve çubuk mum için kullanılır. Eskitme görünüm, yani aramalarda geçen vintage ifadesinin karşılığı, oksit yüzeydir. Ölçü eşleştirmesi bakır şamdan ve mumluk seçimi yazısında milimetreyle veriliyor.

Eskitme (vintage) görünüm hangi yüzeyle elde edilir

Şamdan ve mumlukta en çok aranan görünümlerden biri eskitilmiş bakırdır; aramalarda bu görünüm sık sık vintage sözcüğüyle tarif edilir. Karşılığı oksit yüzeydir: bakırın havayla temas ederek zamanla koyulaşmasının kontrollü biçimde uygulanmış hâli. Ürün ikinci el ya da antika değildir, yeni üretilmiştir; yalnız yüzeyi yıllanmış bir parçanın tonunu taşır.

Oksit yüzey mum isinin bıraktığı izleri de parlak yüzeye göre daha az belli eder, bu yüzden sık kullanılan mumluklarda pratik bir tercihtir. Aynı formun kırmızı bakır hâli parlak ve canlı durur; acı kahve ve mat siyah ise daha koyu bir zemin verir. Yüzeylerin zamanla nasıl davrandığı bakır neden kararır yazısında anlatılıyor.

Mumu yerleştirirken

Mum, haznesine ya da iğnesine zorlanmadan oturmalıdır. Sıkı geldiği halde bastırılarak sokulan bir mum metali içeriden gerer ve hazne zamanla genişler. Gevşek duran bir mumu sabitlemenin en pratik yolu ise hazneye birkaç damla erimiş mum damlatıp mumu üzerine bastırmaktır; soğuduğunda kendiliğinden tutar. Yakmadan önce fitili yaklaşık yarım santime kısaltmak alevi küçük ve dengeli tutar, is ile akmayı belirgin biçimde azaltır.

Yanarken dikkat edilecekler

Yanan bir mumu başında kimse yokken bırakmayın ve uyumadan önce söndürdüğünüzden emin olun. Hava akımı alan bir pencere kenarı alevi yana yatırdığı için hem is yapar hem mumun tek taraftan erimesine yol açar. Perde, kitap, kâğıt ve kuru çiçek düzenlemesi gibi tutuşabilecek şeylerden en az bir kol boyu uzakta durmalıdır. Alevi üflemek yerine bir söndürücü kapak kullanmak ya da fitili kendi eriyik havuzuna bastırıp geri kaldırmak, duman çıkarmadan söndürür.

Sıkça sorulan sorular

Kendinden iğneli ne demek?

Mum haznesinin ortasında, mumu delerek yerinde tutan küçük bir metal iğne olması demektir. Bu sayede mum kaymaz ve farklı çaplarda mum kullanılabilir.

Bakır şamdan yanarken ısınır mı?

Evet, ısınır. Bakır ısıyı çok hızlı ilettiği için gövde alevin yakınında sıcak olur; şamdanı yalnızca kulpundan tutun ve ısıya duyarlı yüzeylerin üstüne doğrudan koymayın.

Akan mumu nasıl temizlerim?

Şamdanı ılık suda birkaç dakika bekletip yumuşayan mumu künt bir uçla kaldırın. Metal bir alet kullanmayın, yüzeydeki cilayı çizer. Temizlik sonrası kurulamak şart.

Hangi seri hediyeye daha uygun?

Tek parça hediye için 10 cm boyundaki kulplu el şamdanları, daha iddialı bir hediye için 22 cm boyundaki dört kollu Vintage şamdan öne çıkıyor. Masa düzenini bütünlemek isterseniz aynı yüzeyden bakır tütsülük ve buhurdanlık ya da bakır vazo ekleyebilir, tüm grubu bakır ev dekorasyon ürünleri sayfasından görebilirsiniz.