Bakır Bakraç

Bakraç, ağzı gövdesinden hafif dar, üstünde taşıma kulpu olan derin bir kaptır; kısaca kova biçiminde bir bakır kap diyebiliriz. Geleneksel olarak süt sağmak, süt ve su taşımak için kullanılırdı. BakırBul kataloğunda 9 bakraç var; hepsi Elit serisinden, el dövme tekniğiyle üretiliyor ve iç yüzeyi kalaylanıyor.

Bakraç ne işe yarar

Bakracın tasarımı bir taşıma sorununa çözümdür. Ağzın gövdeden dar olması, dolu kap yürürken sallandığında sıvının dışarı sıçramasını azaltır; üstteki hareketli kulp ise kabı tek elle taşımayı ve gerektiğinde bir çengele asmayı sağlar. Köy hayatında sağılan sütün ağıldan eve taşınması bu kapla yapılırdı.

Bugün bakraç mutfakta üç iş görüyor. Birincisi toplu saklama: bulgur, un, kuru baklagil gibi kuru gıdalar kapalı bir yerde bakraçta bekletilebilir. İkincisi mutfak düzeni; tezgâh altında ya da kiler rafında dağınık duran malzemeler bir kapta toplanır. Üçüncüsü dekoratif kullanım: el dövme yüzeyiyle bakraç, saksı kılıfı olarak veya salonda tek başına duran bir obje olarak da tercih ediliyor.

Katalogdaki boylar

Bütün boylar kırmızı, oksit ve nikel yüzeyle listelenir. Dikkat edilecek nokta şudur: 1 numara 0,60 mm sacdan üretilirken 2 ve 3 numara 0,90 mm sacla üretilir, çünkü dolu haldeki ağırlık arttıkça gövdenin ve kulp bağlantısının daha kalın sacla desteklenmesi gerekir.

Nasıl seçilir

• Hacim: Tezgâh üstünde duracak ve az yer kaplayacaksa 1 numara yeterlidir. Kilerde kuru gıda saklayacaksanız 2 numara, salonda dekoratif bir hacim arıyorsanız 3 numara daha uygun durur.
• Dolu ağırlık: Kabın kendi ağırlığını unutmayın. 3 numara boş haldeyken 1144 gramdır; içine 3 litreye yakın sıvı konduğunda toplam ağırlık dört kilogramı geçer, bu yüzden sürekli taşınacaksa küçük boy tercih edilir.
• Yüzey: Kırmızı doğal bakır rengidir ve zamanla koyulaşır; oksit eskitme görünümüyle lekeyi gizler; nikel gümüş renkli kaplamadır ve nemli ortamda daha kararlı durur.
• Kulp: Kulbun gövdeye bağlandığı iki nokta bakracın en çok yük gören yeridir. Dolu kabı taşırken kulbu ortasından tutun, tek yandan çekmeyin.

Kalay ve bakım

Bakraçların gıdayla temas eden iç yüzeyi geleneksel yöntemle kalaylanır. Süt ve su gibi sıvılarla kullanılıyorsa kalay daha hızlı yorulur; yoğun kullanımda yaklaşık bir-iki yılda bir yenilenmesi önerilir. İç yüzeyde bakırın kızıl rengi lekeler halinde görünmeye başladıysa kalaylama vakti gelmiştir. Kuru gıda saklamada bu süre uzar.

Bulaşık makinesine girmez. Elde, ılık su ve yumuşak süngerle yıkanır; büyük gövdeyi yıkadıktan sonra ters çevirip tamamen kurutmak gerekir, çünkü dipte kalan su hem kararmaya hem leke izine yol açar. Kararan dış yüzey limon ve tuzla ya da un, sirke ve tuz karışımıyla ovulup durulanır. Saksı kılıfı olarak kullanacaksanız bitkiyi doğrudan bakraca dikmeyin, kendi saksısıyla içine yerleştirin ve altına su birikmesine izin vermeyin.

Bir çiftlik kabının atölyedeki hâli

Bakraç, bakırcılıkta yükü en fazla hesaplanan parçalardan biridir; çünkü dolu haldeyken kilolarca ağırlık kulp bağlantısındaki iki küçük noktaya biner. Usta gövdeyi çekerken üst kenarı kalın bırakır, kulp kancalarını buraya oturtur. Kahramanmaraş atölyelerinde bugün bu kaplar çoğunlukla süt taşımak için değil, kilerde ve salonda durmak için üretiliyor; ama biçim, işlevini yitirdikten sonra bile aynı kaldı.

Bakır bakraç fiyatını ne belirler

Bakraçta fiyatı hacim belirler. Gövdeler 1.150 mililitre ile 3.250 mililitre arasında değişir ve ağırlık 700 gramdan 1.144 grama çıkar; kullanılan bakır doğrudan bu ölçüye bağlıdır. Gövdelerin tamamı el dövme olduğu için teknik farkı devreye girmez. Kulp ikinci kalemdir, çünkü ayrı biçimlendirilip gövdeye eklenir. Sac kalınlığı 0,60-0,90 milimetre bandında değişir. Güncel aralık sayfadaki katalog özetinde canlı görünür; nedenleri Bakır Ürün Fiyatları Neden Farklı yazısında.

Modeller ve ölçüler

Bakraçta seçim hacimle yapılır. 1,15 litrelik gövde günlük taşıma ve saklama için, 3,25 litrelik gövde toplu kullanım için ölçülüdür. Dolu bakracın elde taşınacağı düşünülerek boş ağırlık da hesaba katılmalıdır; en büyük gövde boşken bile bir kilogramın üzerindedir.

Bu gruptaki gövdelerin tamamı el dövmedir ve çekiç izleri her parçada farklıdır. Yüzeyde kırmızı bakır, oksit ve nikel bulunur. Bakracın gerdel ve diğer taşıma kaplarından farkı geleneksel bakır kaplar sözlüğünde tanımlarıyla ayrılıyor.

Sıkça sorulan sorular

Bakraç nedir, ne için kullanılır?

Bakraç, üstünde taşıma kulpu olan kova biçiminde derin bir kaptır. Geleneksel olarak süt ve su taşımak için kullanılırdı; bugün mutfakta kuru gıda saklamak, düzen kurmak ve dekoratif amaçla tercih ediliyor.

Bakraçta su taşınabilir mi?

Taşınabilir, iç yüzey kalaylı olduğu için su bakırla doğrudan temas etmez. Suyu kapta günlerce bekletmemek ve kullanımdan sonra kabı kurutmak gerekir.

Bakraç ocakta kullanılır mı?

Kullanılmaz; bakraç taşıma ve saklama kabıdır, pişirme için tasarlanmamıştır. Ayrıca bakır manyetik olmadığından indüksiyon ocakta hiçbir bakır kap çalışmaz.

Hangi ürünlerle birlikte kullanılır?

Aynı gruptaki kaplarla bütün oluşturur. Sofrada soğuk servis için bakır buz kovası modellerine, tüm saklama seçenekleri için bakır saklama ve düzenleme kategorisine bakabilirsiniz.