Bakır Çaydanlık

Demli çayın ölçüsü altta kaynayan suya, üstte bekleyen demin sıcaklığına bağlıdır; bakır çaydanlık bu iki katı da aynı hızda ısıtan bir malzemeyle çalışır. BakırBul kataloğunda 23 çaydanlık modeli yer alıyor: klasik gövdeli, dilimli gövdeli ve ısıtıcılı takım seçenekleriyle 1, 2 ve 3 numara boylarda. Modellerin neredeyse tamamı el dövme, birkaçı el işlemedir.

Klasik, dilimli ve ısıtıcılı takım

Katalogdaki 13 model klasik gövdelidir: alttaki su haznesi ile üstteki demlik iki parça halinde üst üste oturur, geleneksel ikili çaydanlık düzenidir. Dilimli gövdeli 3 model, dışa doğru çıkıntılı dikey dilimlerle biçimlendirilmiştir; ışığı kırdığı için sofrada daha gösterişli durur, kullanımı klasikle aynıdır.

Yedi model ısıtıcılı takım olarak sunulur. Bu düzende çaydanlığın altına ayrı bir ısıtıcı gövde girer, böylece takım ocaktan alındıktan sonra da sofrada sıcak kalır. Uzun süren kahvaltılarda, misafir ağırlarken ve ocağın uzak olduğu sofralarda çayın soğumasını geciktirir. Yalnız ısıtıcı parçası aranıyorsa bakır çaydanlık ısıtıcısı ayrı bir başlık altında bulunuyor.

Numara ve sac kalınlığı nasıl seçilir

Çaydanlıkta iki ölçü birlikte okunur: numara gövdenin boyunu, ince ya da kalın ifadesi sacın kalınlığını anlatır. Aşağıdaki tablo katalogdaki seçenekleri özetler:

İnce sac daha hafiftir ve suyu daha çabuk kaynatır; günde birkaç kez çay demleyen evlerde taşıması kolaydır. Katalogdaki 1 numara ince gövdenin sac kalınlığı 0,80 mm, ağırlığı yaklaşık 640 gramdır. Kalın sac ısıyı daha uzun tutar, alttaki su ocaktan alındıktan sonra geç soğur ve deforme olmaya karşı daha dirençlidir; kalın gövde katalogda 2 numarada ve ısıtıcılı takımların çoğunda bulunur. Yüzeyde üç seçenek vardır: doğal bakır rengi kırmızı, eskitilmiş görünüm veren oksit ve gümüş tonunda nikel.

Bakır çaydanlıkta çay nasıl demlenir

Alt hazneye su konur ve üstteki demlik boşken birlikte ocağa alınır; demliğin de ısınması demlenmeyi hızlandırır. Su kaynayınca demliğe kişi başı bir tatlı kaşığı çay atılır, üzerine alttan alınan kaynar su dökülür ve alt hazneye tekrar su eklenir. Ocak en kısık ayara çekilir, dem yaklaşık on beş dakika bekletilir. Bakırın ısıyı eşit yayması burada işe yarar: demliğin tabanı aşırı ısınıp çayı yakmaz, dem her yerinde aynı sıcaklıkta açılır. Demleme sırasında alttaki suyun fokur fokur kaynaması gerekmez, kaynama noktasının hemen altında tutmak yeterlidir. Yalnızca demlik arıyorsanız bakır demlik modelleri ayrı listelenir.

Kalay, temizlik ve ocak uyumu

Su ve çayla temas eden iç yüzeyler kalaylıdır. Kalay kullanımla incelir ve yoğun kullanımda bir-iki yılda bir yenilenir; içeride kızıl bakır rengi görünmeye başladıysa kalaylatma zamanıdır. Çaydanlık bulaşık makinesine girmez, elde ılık suyla yıkanıp hemen kurulanır. Suyun kireçli olduğu yerlerde alt haznede biriken kireç, sirkeli suyla ılık ısıtılıp durulanarak çözülür. Dış yüzeydeki kararma bakırın havayla temasından kaynaklanır ve kusur değildir; un, sirke ve tuz karışımı parlaklığı geri getirir. Bakır indüksiyon ocakta ısınmaz; çaydanlıklar gazlı ve elektrikli ocaklarda kullanılır.

Maraş’ta çaydanlık işçiliği

Çaydanlık, atölyedeki en çok parçalı işlerden biridir: gövde, emzik, kulp, kapak ve alt hazne ayrı ayrı biçimlendirilip birleştirilir. Emziğin açısı ile kapağın oturması aynı anda tutturulmak zorundadır, aksi halde döküş bozulur. Kahramanmaraş’ın bakır el işlemesi mahreç işaretiyle tescilli bir zanaattır ve dilimli gövdeler bu birleştirme becerisinin en görünür olduğu örneklerdendir.

Sıkça sorulan sorular

Kaç numara bakır çaydanlık almalıyım?

İki kişilik günlük kullanım için 1 numara, kalabalık aile sofrası için 2 numara, misafir ağırlanan uzun sofralar için 3 numara uygundur. Numara büyüdükçe hem alt haznenin su hem demliğin çay kapasitesi artar.

İnce sac mı kalın sac mı tercih edilmeli?

Günde birkaç kez çay demleyip çaydanlığı sık taşıyorsanız ince sac daha hafif ve pratiktir. Çayın uzun süre sıcak kalması ve gövdenin daha dayanıklı olması önceliğinizse kalın sac tercih edilir.

Isıtıcılı takım ne işe yarar?

Isıtıcılı takım, çaydanlığın altına giren ayrı bir ısıtıcı gövdeyle çayı sofrada sıcak tutar. Ocakla sofra arasında gidip gelmeyi azaltır, uzun kahvaltılarda ve misafir ağırlarken kullanılır.

Bakır çaydanlık indüksiyon ocakta çalışır mı?

Hayır, çalışmaz. Bakır manyetik olmadığı için indüksiyon ocak gövdeyi algılamaz; gazlı ve elektrikli ocaklarda kullanılır.

Çay takımını hangi ürünler tamamlar?

Aynı sofrada en çok birlikte kullanılan parçalar cezve ve demliktir. Bakır cezve modelleri ile kahve tarafını, kategorinin tamamı için de bakır mutfak ürünleri başlığını inceleyebilirsiniz.