Bakır Tencere

Uzun süre ocakta kalan yemeklerde kabın ısıyı nasıl dağıttığı sonucu doğrudan değiştirir; bakır tencere bu yüzden yıllardır ateşe giren kapların ilk tercihlerinden biridir. BakırBul kataloğunda 49 tencere modeli bulunuyor: 12 cm’lik mini güveçten 36 cm’lik karnıyarık tencereye kadar, 850 ml ile 4 litre arasında hacimlerde. Modellerin tamamı el dövmedir, sac kalınlıkları 0,50 mm ile 1,00 mm arasında değişir.

Numara ve santimetre karşılıkları

Bakır tencerede boy numarayla anılır ve numara çapa karşılık gelir. Sistem düzenlidir: 1 numara 16 cm’dir, her numara 2 cm ekler. Aşağıdaki tablo katalogdaki aralığın tamamını ve hangi boyun neye yettiğini gösterir:

Bu sıralamanın dışında kalan iki grup daha var. Mini güveçler 12, 13 ve 14 cm çaplarında tek kişilik kaplardır ve 3’lü takım olarak da satılır. Mini boy 14 cm süt ve sos tenceresi ise küçük hacimli işler için ayrı bir modeldir.

Tencere tipleri ve hangi yemek için

Katalogdaki gövde biçimleri farklı pişirmelere göre ayrışır:

• Karnıyarık tencere — orta yerinden dışa doğru genişleyen klasik Anadolu biçimi. Sulu yemek, dolma, sarma ve etli sebze yemeklerinde kullanılır. 1 numaradan 11 numaraya kadar bulunur; hem çift kulplu hem tek kulplu gövdeleri vardır.
• İtalyan tencere — daha dik ve düz duvarlı gövde. Aynı çapta daha fazla hacim verir, kuru baklagil, çorba ve makarna gibi bol sulu pişirmelerde rahat eder. Sac kalınlığı 1,00 mm’dir, 16 cm’den 36 cm’ye kadar üretilir.
• Maraş güveç — 18, 20 ve 22 cm çaplarında, ağır ateşte uzun süre pişen etli ve sebzeli güveçler için. Kırmızı ve nikel yüzey seçenekleriyle sunulur.
• Mini güveç — 12-14 cm arasında porsiyonluk kaplar. Ocaktan sofraya doğrudan taşınabildiği için tek kişilik güveç ve fırın yemeklerinde kullanılır.

Güveç modellerinde numaralandırma yukarıdaki tablodan farklı başlar; Maraş güveçte 1 numara 18 cm, mini güveçte 1 numara 12 cm demektir. Bu yüzden hangi seriye bakarsanız bakın, ürün adındaki santimetre değerini esas almak en güvenli yoldur.

Tek kulplu karnıyarık ve İtalyan modeller, sık karıştırılan ve ocaktan sık kaldırılan işler için pratiktir; çift kulplu gövdeler dolu haldeyken daha dengeli taşınır. Dolu bir 9 numara tencerenin ağırlığı gövdeyle birlikte iki kiloyu geçebildiği için büyük boylarda çift kulp genellikle daha rahattır.

Bakır tencerede pişirmenin farkı ve bakım

Bakır ısıyı paslanmaz çelikten çok daha hızlı ve eşit ilettiği için tencerenin tabanında sıcak nokta oluşmaz. Sulu yemeklerde bu, tabanın tutmasını azaltır; ocaktan alındığında da ısı hızla düştüğü için pişirme gerçekten durur, yemek kabın içinde pişmeye devam edip dağılmaz. Kısık ateş bakır tencerede daha etkilidir, bu yüzden alışılan ocak ayarını bir kademe düşürmek genellikle yeterli olur.

İç yüzey kalaylıdır ve asitli yemeklerin bakırla doğrudan temasını engeller. Yoğun kullanımda bir-iki yılda bir yenilenmesi önerilir; içeride kızıl bakır rengi görünmeye başladığında kalaylatma zamanı gelmiştir. Tencere bulaşık makinesine girmez, elde ılık su ve yumuşak süngerle yıkanır ve bekletilmeden kurulanır. Dışta oluşan kararma bakırın doğal davranışıdır; limon ve tuzla parlatılır. Bakır manyetik olmadığından indüksiyon ocakta çalışmaz, gazlı ve elektrikli ocaklarda kullanılır.

Maraş’ta tencere dövmek

Büyük çaplı tencereler atölyede en çok çekiç isteyen işlerdir. Levha ısıtılıp yumuşatıldıktan sonra kenarlar tur tur döverek yukarı kaldırılır; karnıyarık biçimindeki o göbek genişlemesi tek bir hamlede değil, defalarca tavlanıp dövülerek elde edilir. Kahramanmaraş’ın bakır el işlemesi mahreç işaretiyle tescilli bir zanaattır ve 36 cm’lik bir gövdenin duvar kalınlığını her yerinde eşit tutmak bu zanaatın ölçüsü sayılır.

Sıkça sorulan sorular

Kaç numara bakır tencere almalıyım?

Dört kişilik bir ev için 3-4 numara (20-22 cm) günlük yemeklerin çoğunu karşılar. Kalabalık sofralarda 5-7 numara (24-28 cm), toplu üretim ve kışlık hazırlıkta 9 numara ve üzeri kullanılır.

Karnıyarık tencere ile İtalyan tencere arasındaki fark nedir?

Karnıyarık gövde ortadan dışa doğru genişler, İtalyan gövde ise dik ve düz duvarlıdır. Karnıyarık dolma ve sulu sebze yemeklerinde, İtalyan aynı çapta daha fazla hacim verdiği için çorba ve baklagilde tercih edilir.

Bakır tencere fırına girer mi?

Gövde fırın sıcaklığına dayanır, ancak varsa ahşap kulp ve kapak tutamağı zarar görür. Fırın işleri için bakır fırın tepsisi modelleri daha uygundur.

Tencerenin kalayı aşınırsa ne yapılır?

Tencere kalaylatılarak yeniden kullanılabilir hale gelir. İç yüzeyde kalay katmanının kalkıp kızıl bakırın göründüğü lekeler çıktığında işlem tekrarlanır; bu, tencerenin ömrünü uzatan normal bir bakımdır.

Aynı kategoride başka neler var?

Ocak takımını tamamlamak için bakır tava modelleri ve bakır mutfak ürünleri kategorisindeki diğer başlıklar incelenebilir.