Bakır Şekerlik ve Lokumluk

Bakır şekerlik ve lokumluk, Türk kahvesinin yanında gelen ikramın kabıdır. Kahvenin yanına verilen lokum, çikolata ya da bir avuç kuruyemiş; hepsi bu küçük kapların işidir. BakırBul kataloğunda bu başlıkta 35 ürün var ve iki ana biçim ayrışıyor: alçak ve geniş ağızlı lokumluklar ile yüksek, kapaklı, kulplu şekerlikler.

Lokumluk ile şekerlik arasındaki fark

Lokumluk alçaktır ve içindekini gösterir. Katalogdaki Saka modelinde 9 cm ölçüsü 8,6 cm çapa ve 5,6 cm yüksekliğe, 11 cm ölçüsü ise 11,1 cm çapa ve toplam 6,4 cm yüksekliğe karşılık gelir. Küçük bir ayak üstünde durduğu için tepside diğer parçaların arasından yükselir; lokum, çikolata ve kesme şekerin görünmesi istendiğinde bu form seçilir.

Şekerlik ise kapaklıdır ve içindekini saklar. Heybeli modelde 14 cm çapındaki kap 14,2 cm, 16 cm çapındaki 15,8 cm yüksekliğe ulaşır; kapak bu yüksekliğin önemli bölümünü oluşturur. Defne modeli daha basıktır, 13 ve 14 cm çaplarında 7,9 cm yüksekliktedir. Rumeli 9 cm çapında ve 8,6 cm yüksekliğinde küçük bir kaptır, Kafkas ise 11 cm tabanla 13 cm yüksekliğe çıkar. Kapaklı olmak nemi ve tozu dışarıda tutar, bu yüzden toz şeker ve kuruyemiş için kapaklı modeller tercih edilir.

Üçüncü bir biçim de mini güveç şekerliklerdir. 7, 8 ve 10 cm çaplarında tek tek satılır, ayrıca 7, 8 ve 9 cm’lik üç parçadan oluşan takım hâlinde bulunur. Küçük güveç formu sofrada baharat, salça ya da tek porsiyonluk tatlı için de kullanılır.

Model, ölçü ve takım seçenekleri

Lokumluklar 0,55 ile 0,65 milimetre, şekerlikler 0,5 ile 0,7 milimetre levhadan dövülür. Küçük parçalarda kalınlık dayanıklılıktan çok tutuş hissini belirler; 68 gramlık bir lokumluk elde tüy gibi durur, 316 gramlık bir şekerlik ise dolu dolu oturur. Yüzeyler kırmızı, nikel ve oksit olarak sunulur. Misafir sofrası kuranlar genelde 4’lü veya 6’lı lokumluk takımını seçip aynı yüzeyde bir bakır tepsi ile birleştirir.

Kalay, kuru ikram ve bakım

Şekerlik ve lokumluk çoğunlukla kuru ikram taşır, ama şekerin nemi ve lokumun pudra şekeri yine de bakırla temas eder. Bu yüzden iç yüzeyler kalaylı gelir. Kalayın yenilenme aralığı kullanım yoğunluğuna göre değişir; sürekli kullanılan bir kapta bu süre bir iki yıldır. Kaplama yer yer kalkıp altındaki bakır göründüğünde yenileme gerekir. Nemli lokumun kabın dibine yapışmaması için altına küçük bir kâğıt koymak hem lokumu hem kalayı korur.

Bu kaplar ocakta kullanılmaz ve bulaşık makinesine girmez. Kapaklı modellerde kapak ile gövde ayrı ayrı yıkanır, ılık su ve yumuşak süngerle temizlenip hemen kurulanır; nem kapağın oturduğu kenarda iz bırakır. Kararan yüzey tuzlu limon dilimiyle ovulunca ya da sirke, un ve tuz macunu birkaç dakika bekletilince açılır. Kararmanın kendisi bir kusur değil, bakırın havayla verdiği doğal tepkidir.

Küçük parçanın ustalığı

Kahramanmaraş atölyelerinde küçük kaplar, ustalığın ölçüldüğü işlerdir; çünkü hata büyüklerde kaybolur, küçüklerde göze batar. Bir lokumluğun ayağı ile ağzı arasındaki oran birkaç milimetre şaşarsa parça tepside eğri durur. Kapaklı şekerliklerde ise kapak gövdeye tek tek oturtulur, tutamak ayrı çekilip lehimlenir. Şehrin bakır el işlemesi 23.03.2023 tarihinde mahreç işaretiyle tescillenmiştir ve bu küçük ölçekli işler o geleneğin en çok tekrar edilen parçalarıdır.

Sıkça sorulan sorular

Şekerlik mi lokumluk mu almalıyım?

Kapaklı şekerlik toz şeker, kesme şeker ve kuruyemiş için, kapaksız lokumluk ise lokum ve çikolata gibi görünmesi istenen ikramlar için uygundur. Kahve servisinde ikisi birlikte de kullanılır.

Kaç parçalı lokumluk takımı yeterli olur?

Dört kişilik ev kullanımı için 4’lü, misafir ağırlayan sofralar için 6’lı takım yeterlidir. Aynı model tek tek de satıldığı için takımı sonradan tamamlamak mümkündür.

Bakır şekerliğe şeker uzun süre bırakılır mı?

Kapaklı modellerde bırakılabilir, ancak kabın kuru kalması gerekir. Nem hem şekeri topaklar hem kalay yüzeyinde iz bırakır; kapağı kapalı ve kuru bir yerde saklamak yeterlidir.

Bu ürünler hediyelik olarak uygun mu?

Evet, küçük ölçüleri ve el dövme yüzeyleri nedeniyle en çok hediye edilen bakır parçalar arasındadır. Aynı sofra için bardağı serin tutan bakır ehlikeyf modelleri ve diğer parçalar için bakır servis ve sunum ürünleri sayfasına bakabilirsiniz.