Bakır Tabak

Bakır tabak, ana yemeği mutfaktan sofraya sıcak taşıyan ve orada sıcak tutan sunum kabıdır. BakırBul kataloğunda bu başlıkta 58 ürün var ve hepsi aynı biçimde değil: kayık formunda iskender ve kebap tabakları, kapaklı balık tabakları, yüksek kapaklı yuvarlak tabaklar ve 30 cm’den 120 cm’ye kadar uzayan ayaklı közlü kebaplıklar aynı çatı altında toplanıyor. Ortak yanları tek parça levhadan dövülmeleri ve iç yüzeylerinin kalaylı olmasıdır.

Tabak tipleri ve hangi yemeğe gittiği

Kayık tabaklar isminden anlaşılacağı gibi uzun ve dar olur; 40 cm ölçüsündeki bir modelin gerçek dış ölçüsü yaklaşık 29 cm eninde ve 41 cm boyundadır, derinliği ise 3,5 cm civarındadır. Bu oran şişi ya da dürümü yan yana dizmeye uygundur. Balık tabakları daha da uzar: 60 cm model yaklaşık 27 cm ene ve 61 cm boya ulaşır, kapağıyla birlikte 12,6 cm yüksekliğe çıkar. Yuvarlak kapaklı tabaklarda ise kapak konik ve yüksektir; 23 cm çapındaki modelde toplam yükseklik 20,5 cm, 30 cm çapındakinde 24-25 cm arasındadır.

Boy nasıl seçilir

Pratik ölçü şudur: kayık tabaklarda 25 cm tek kişilik, 30-35 cm bir buçuk ile iki kişilik, 40 cm ve üstü ise ortaya konup paylaşılan boydur. Kapaklı modeli seçmek yemeği masaya kapalı getirip orada açmak içindir; kapak hem buharı tutar hem sunumu görsel hâle getirir. Kapaksız modeller günlük kullanımda daha pratiktir ve daha hafiftir.

Kalınlık 0,8 ile 1,2 milimetre arasında değişir. Büyük ve kapaklı modellerde 1 milimetre ve üzeri tercih edilir, çünkü tabak dolu hâlde taşınırken ortadan bel vermemelidir. Ayaklı közlü kebaplıklarda 1 milimetre levha kullanılır ve ağırlık 120 cm boyda 10 kilogramı aşar; bu ürünler ev sofrasından çok işletme ve kalabalık davet düzeni içindir. Yüzey seçeneği olarak kırmızı, nikel ve oksit bulunur, bazı kapaklı kayık modellerde kırmızı gövde ile açık renk kapak birlikte gelir.

Kalay, sıcaklık ve temizlik

Sunum tabağı gıdayla uzun süre temas eder ve bu temas çoğu zaman asitlidir: yoğurtlu iskender, domates sosu, limon sıkılmış balık. Bu yüzden iç yüzeydeki kalay katmanı burada özellikle önemlidir. Kalay incelen bir katmandır; kebap ve balık gibi ağır işlerde çalışan tabaklarda iki yılı beklemeden kontrol edilmelidir. Kızıl renk içeride göründüğünde asitli yemek koymadan önce kalaylatmak gerekir.

Tabaklar ocakta ya da fırında kullanılmaz; yemek başka bir kapta pişirilip tabağa aktarılır. Ayaklı közlü kebaplıklarda alt hazneye konan kor yalnızca sıcak tutmaya yarar, pişirmeye değil. Yıkama elde yapılır: ılık su, yumuşak sünger ve hemen kurulama. Bulaşık makinesi hem kalayı hem dış yüzeydeki cilayı bozar. Karartı oluştuğunda tuzlanmış limon dilimiyle ovmak çoğu zaman yeter, inatçı lekelerde un ve sirke macunu kullanılır.

Kayık formun Kahramanmaraş’taki karşılığı

Kayık tabak, düz bir levhanın iki ucundan çekilip ortasının çukurlaştırılmasıyla çıkar; simetriyi tutturmak ustanın gözüne kalmıştır, çünkü kalıp değil çekiç çalışır. Kapaklı modellerde iş ikiye katlanır: kapak ayrı dövülür ve gövdeye tek tek oturtulur, bu nedenle her kapak kendi gövdesinin eşidir. Kahramanmaraş’ın bakır el işlemesi mahreç işaretiyle tescilli bir zanaat olarak bu tür eşlemeli üretimi bugün de sürdürüyor.

Sıkça sorulan sorular

Kaç kişilik sofra için hangi boy kayık tabak alınmalı?

Tek kişilik porsiyon için 25 cm, iki kişilik için 30-35 cm, ortaya konup paylaşılacak sunum için 40 cm ve üzeri uygundur. Şişme kapaklı 47 cm model kalabalık sofralar ve işletmeler için üretilir.

Bakır sunum tabağı yemeği ne kadar sıcak tutar?

Kapağı kapalı tutulan bir bakır tabak, aynı ortamdaki porselen tabaktan belirgin biçimde daha uzun süre sıcak kalır. Bakır ısıyı hızlı alıp yüzeye eşit dağıtır, kapak da buharı içeride tuttuğu için yemek kurumaz.

Ayaklı közlü kebaplığa gerçekten kor konur mu?

Evet, alt haznesi kor için tasarlanmıştır ve amacı yemeği sofrada sıcak tutmaktır. Pişirme aracı değildir; yemek başka kapta pişirilir, kebaplığa dizilir.

Tabak ve kapak birbirinin yerine kullanılabilir mi?

Hayır, kapaklar gövdelerle tek tek eşleştirilerek üretilir. Aynı modelin aynı ölçüsü olsa bile başka bir gövdenin kapağı tam oturmayabilir, bu yüzden takımlar ayrılmadan kullanılır.

Sunum tabağının yanına hangi parçalar alınır?

En çok birlikte alınan parçalar salata ve meze için bakır kase modelleri ile su ve ayran için bakır sürahi modelleridir. Grubun tamamı için bakır servis ve sunum ürünleri sayfasına bakabilirsiniz.