Nişan ve Söz Tepsisi Nasıl Hazırlanır? Yüzük Tepsisi, Çikolata Tepsisi ve Tepsiyi Kim Tutar

Söz ve nişan her ailede aynı biçimde yapılmaz. Yüzüğü kimin taktığı ve kurdeleyi kimin kestiği yöreden yöreye değişir; tepsiyi kimin tutacağını ise aileler kararlaştırır. Aşağıdaki bölümler önce bu farkları halk bilimi derlemelerinden aktarır. Ardından tepsiyi santimetre ve gram üzerinden kurar.

Kız isteme kahvesi ve kına gecesinin mum düzeni ayrı yazılarda anlatıldı. Buradaki konu yalnız yüzük tepsisi ile söz çikolatası tepsisidir. Ölçüler kataloğumuzdaki 34 cm el dövme sunum tepsisinden ve küçük sunum kaplarından alındı.

Söz ile nişan arasındaki fark nedir, tepsi hangi törende kullanılır?

Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlüğü sözlenme kelimesini “söz kesimi” diye karşılar. Aynı sözlüğün nişan maddesinde şu iki anlam yer alır: bir erkekle bir kadının evlenmek üzere birbirine söz vermesi ve nişanlanma sırasında yapılan tören. Sözlük ayrıca nişan yüzüğünü “nişanlılık bağını gösteren yüzük” olarak tanımlar.

Halk bilimi kaynakları sıralamayı netleştirir. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan evlilik kültürü derlemesi söz kesmeyi, şerbet içme olarak da adlandırılan ve evlilik müessesesinin şifahî ilk belgesi sayılan tören olarak anlatır. Aynı derleme, kız isteme ile söz kesmenin günümüzde birlikte yapılabildiğini kaydeder.

Ankara Üniversitesi’nin Görgü Kuralları ve Protokol ders notu da aynı sırayı verir. Notta önce gençlerin kendi aralarında sözleştiği, sonra aileler vasıtasıyla söz kesildiği, bundan sonra nişan yapıldığı yazar. Söz töreninde de yüzük takılır. Kilis evlenme geleneklerini derleyen çalışmada “Önce söz olur, söz yüzüğü takılır” ifadesi geçer. Bu yüzden yüzük tepsisi tek bir törene ait değildir; ailenin hangi töreni büyük yapacağına göre bir ya da iki kez kullanılır. Tepsi de iki törende aynı kalabilir; bizim önerimiz 34 cm’lik yuvarlak bir tepsidir.

Yüzük tepsisinde neler bulunur?

RumeliDE derlemesindeki tarif açıktır: birbirine kırmızı kurdeleyle bağlanmış nişan yüzükleri özenle hazırlanmış bir tepside getirilir. Ardından bir aile büyüğü yüzükleri gençlerin parmaklarına takar ve kırmızı kurdele dualar eşliğinde kesilir. Kilis çalışmasında ise söz kesildikten sonra kız evine giden şirincelik ziyaretinde bir tepsinin üzerine çerez, şeker ve kurdele konduğu anlatılır. Makas, Gölpazarı ve Kilis derlemelerinde kurdeleyi kesmek için geçer.

Derlemelerde yüzüklerin altına konan bir tabaktan söz edilmez; bu bizim önerimizdir. Amaç, yüzüklerin 34 cm’lik tepsinin geniş yüzeyinde kaymamasıdır. Kataloğumuzdaki el dövme Otağ çay tabağı 11 cm çapında, 0,50 mm sacdan dövülmüş ve 60 gramdır. Kenarı 1,5 cm yüksekliğindedir. Bu kenar, tepsi hafifçe eğildiğinde yüzüklerin yuvarlanıp düşmesini engeller. Tabak 34 cm’lik tepsinin ortasına konur, kurdelenin iki ucu tabağın dışına sarkıtılır.

Makas tepsinin kenarına, ucu içe bakacak biçimde yatırılır. Kurdeleyi kesecek kişi makası almak için tepsiye uzandığında elini yüzüklerin üstünden geçirmez. Kâğıt bir isim kartı varsa yüzük tabağının önüne yaslanır. Çikolata aynı tepsideyse yüzük tabağının çevresine dizilir; tepside daha fazla parça olduğunda ayrı bir çikolata tepsisi hazırlamak düzeni sadeleştirir.

Nişan tepsisini kim tutar, kim alır?

Yüzükleri hangi tarafın alacağı için tek bir doğru yoktur; derlemeler farklı uygulamalar kaydeder. Gölpazarı düğün âdetlerini derleyen Vakanüvis dergisindeki çalışmaya göre kız tarafın aldığı yüzük erkeğe, erkek tarafın aldığı yüzük kızın parmağına takılır. Ankara Üniversitesi ders notunda da nişan yüzüklerini kızın erkeğe, erkeğin de kıza aldığı yazar. Kilis çalışmasının aktardığı şirincelik töreninde ise oğlan tarafının en büyüğü yüzüğü takar ve kurdeleyi keserdi. Aynı çalışmanın nişan bölümünde yüzükleri oğlan ya da kız tarafından yaşça büyük olan biri takar.

Yüzüğü takacak kişi de değişir. Ankara notuna göre yüzükleri ailenin en yaşlısı ya da şeref konuğu bir konuşma yaparak takar. Aynı not yüzüğün önce kıza, sonra erkeğe takıldığını belirtir. RumeliDE derlemesinde aktarılan bir uygulamada ise nişan yüzüğünü damadın annesi takar. Kim tutacak, kim takacak sorusu bu yüzden törenden önce iki aile arasında konuşulur. Tepsiyi tutan kişi konuşma bitene kadar bekler; boşken 714 gram gelen 34 cm’lik tepsi, 60 gramlık yüzük tabağıyla 774 grama çıkar.

Kurdele kesilmeden önce küçük bir şaka da yapılır, ama ayrıntısı yöreye göre değişir. Gölpazarı çalışmasına göre kurdeleyi kesecek kişi makasın kesmediğini söyler, damadın babası bir miktar bahşiş verdikten sonra kurdele dualarla kesilir. Kilis çalışmasında ise “makas kesmiyor” diyen kız tarafından biridir ve oğlan babası bahşişi o kişiye verir. “Yüzük tepsisinin parasını kim alır” sorusunun cevabı bu yüzden yöreden yöreye değişir.

Tepsi çapı ve ağırlığı neden önemlidir?

Kataloğumuzdaki Çaldıran sunum tepsisi 34 cm çapında, 1,5 cm kenar yüksekliğindedir ve 0,95 mm sacdan dövülür. Kalın sac, ortasına yük bindiğinde bel vermez. Bu özellik yüzük tepsisinde önemlidir, çünkü tepsi uzun süre öne uzatılmış kollarla, tek noktadan yüklenmiş hâlde tutulur. İnce bir tepsi bu konumda ortadan esner ve yüzük tabağı kayar.

Tek tepside hem yüzük hem çikolata sunmak isteyenler için yerleşimi hesapladık. Ortaya 11 cm’lik çay tabağı konur. Çevresine 8,6 cm dış çaplı küçük lokumluklar dizilir. Kaplar arasında 0,5 cm boşluk bırakıldığında halkaya 6 lokumluk sığar.

Bu düzen çikolata konmadan 1182 grama ulaşır. Uzun bir konuşma sırasında tutulacak tepside bu ağırlık hissedilir. Kalabalık nişanda yüzük tepsisini sade bırakıp çikolatayı ayrı tepside taşımak bu yüzden daha rahattır. Daha büyük sofra sinisinin hangi işte kullanıldığı bakır tepsi ve sini rehberinde çap çap anlatılıyor.

Söz çikolatası tepsisi nasıl hazırlanır, kaç kişilik hesaplanır?

Çikolata ikramının söz ve nişandaki yeri derlemelerde geçer. Gölpazarı çalışmasına göre iki tarafın birbirine götürdüğü nişan bohçaları evlerde sergilenir ve bohçaları görmeye gelenlere bohçalarla birlikte getirilen çikolatalar ikram edilir. RumeliDE derlemesi de söz kesmede meyve, çerez, şeker ve tatlı yendiğini kaydeder.

Miktar hesabını tepsinin kendisi sınırlar. Tepsinin kenarı 1,5 cm yüksekliğindedir. Çikolatanın kalınlığı 1,5 cm’nin altındaysa tek kat bu kenarın altında kalır ve tepsi taşınırken kaymaz. Kalınlığı 0,75 cm’yi aşan çikolatada ikinci kat kenarın üstüne çıkar; tepsi eğildiğinde üstteki sıra dökülür. Hesabımızda 3 × 3 cm tabanlı bir çikolatayı kare dizilimle yerleştirdik: 34 cm’lik tepsiye tek katta 70 adet sığıyor. Misafir başına 2 çikolata düşünülürse bir dolum 35 kişiye yeter. 100 kişilik bir nişanda tepsi en az 3 kez doldurulur.

Ambalajsız çikolata ve lokum doğrudan tepsiye konmaz. Bunlar küçük bir kaba alınır ve kap tepsiye oturtulur. Ayaklı lokumluklar tepsideki diğer parçaların arasından yükselir ve içindekini gösterir; bakır şekerlik ve lokumluk modelleri 9 cm ve 11 cm gibi iki ayrı ağız ölçüsüyle bu işe uyar.

Çikolatanın bekletildiği yer de hesaba girer. Gent Üniversitesi’nin çikolata saklama üzerine yayımladığı söyleşide çikolatanın ideal olarak 15 ile 18 °C arasında tutulması önerilir. Aynı söyleşi, aşırı ısınan çikolatada kakao yağının yeniden kristalleşip beyaz bir tabaka oluşturduğunu anlatır. Buzdolabından çıkan çikolatada ise yüzeyde yoğuşan nem şekeri çözer ve beyaz şeker tabakası bırakır. Dolu tepsi bu yüzden pencere önüne, güneşe ya da buzdolabına konmaz.

Nişan tepsisi nasıl süslenir, hangi süsleme bakır tepsiye zarar verir?

Renk farkının sebebi bakırın kendisidir. Kırmızı bakır havayla temas ettikçe doğal olarak kararır. Bant ya da yapıştırıcının kapattığı bölge havayla temas etmez ve açık renkli kalır. Tören bir haftalık hazırlıkla yapıldıysa bant söküldüğünde yüzeyde bandın şekli belirir. Bu iz kalıcı bir kusur değildir; limon ve tuzla tepsinin tamamı parlatılınca kaybolur. Ama parlatma tören sonrasına ek bir iş çıkarır.

Süslemenin yüzeye değmeden tutturulmasının 4 yolu vardır:

• Tülü tepsinin altından geçirip arkada düğümlemek.
• Kurdeleyi yalnız yüzük tabağına bağlamak, tepsiye hiç yapıştırmamak.
• Çiçekleri tepsiye konan ayrı bir kumaş ya da dantel altlığın üstüne dizmek.
• Kartı yapıştırmak yerine küçük bir tutucuya ya da kaba yaslamak.

Canlı çiçek kullanılacaksa saplar kurulanır ve suyla birlikte tepsiye konmaz. Islak sap ve yaprak bakır yüzeyde koyu leke bırakır. Tepside açık alevli mum varsa süsün alevden mesafesi ayrı bir hesap gerektirir; o hesap kına tepsisi yazısında NFPA ölçüleriyle anlatıldı. Yüzük tepsisinde mum zorunlu değildir; pilli mum aynı görüntüyü alevsiz verir.

Kırmızı mı nikel mi: nişan tepsisinin yüzeyi nasıl seçilir?

Çaldıran sunum tepsisi bugün kırmızı ve nikel yüzeyle satışta. İkisinin ölçüsü aynıdır: 34 cm çap, 1,5 cm kenar, 714 gram. Fark yalnız yüzeydedir. Kırmızı tepsi, törenden önceki gün limon ve tuzla ovulup durulanır ve hemen kurulanır. Nikel tepside limon ve tuz kullanılmaz; yüzey kuru, yumuşak bir bezle silinir.

El dövme yüzeyin süslemeyle ayrı bir ilişkisi vardır. Çekiç izleri yüzeyde küçük, düzensiz çukurlar bırakır ve her tepsi ötekinden biraz farklı görünür. Bu çukurlar ışığı dağıtır; fotoğrafta tepsi düz bir ayna gibi parlamaz. Aynı çukurlar bant ve yapıştırıcı kalıntısını da içinde tutar. Yapıştırıcı kullanılmamasının ikinci sebebi budur: kalıntı düz yüzeyde silinir, dövme izinin içinde kalır.

Gümüş görünüm istendiğinde nikel yüzey seçilir, ama ürün gümüş tepsi gibi sunulmaz. İki yüzeyin de kenarı ve gövdesi aynı kalın sactandır. Yüzey seçenekleri ve iki farklı ölçekteki parçalar bakır tepsi modelleri sayfasında yan yana görülebilir.

Yüzük tepsisine hangi yazılar yazılır?

Kurdele üzerine yazılan yazı kısa tutulur. 2 ad ve bir tarih, 11 cm’lik yüzük tabağının çevresinde dolanan kurdeleye sığar. Daha uzun bir dilek cümlesi karta yazılır. Yaygın kullanılan kalıplar şunlardır: “Söz Yüzüğümüz”, “Nişanımıza Hoş Geldiniz”, çiftin adlarının baş harfleri ve gün-ay-yıl biçiminde tarih.

Bakırın üstüne kalemle yazı yazılmaz. Kalem izini silmek yüzeyi ovmayı gerektirir; nikel kaplamada bu ovma kaplamayı inceltir, kırmızı yüzeyde ise ovulan bölge çevresinden parlak kalır. Kalıcı bir hatıra isteniyorsa adlar tepsiye kazıtılabilir. Bu kişiye özel işlemeyi birlikte çalıştığımız atölyeler aracılığıyla hazırlatıyoruz; uygunluğu ürüne göre değiştiği için siparişten önce sorulması gerekir.

Kazıma kalıcıdır ve geri alınmaz. Tepsi törenden sonra çay servisinde kullanılacaksa adların kenara, küçük bir alana işlenmesi tercih edilir. Ortaya yapılan büyük bir yazı, tepsinin günlük kullanımda bardak konan yüzeyini kaplar.

Kız isteme, söz-nişan ve kına tepsisi arasında ne fark vardır?

Aynı tepsinin üç törende de kullanılması ailenin işini kolaylaştırır. Kız istemeden kalan tepsi parlatılıp nişanda yüzük tepsisi olur, düğün haftasında kına tepsisine döner. Her tören arasında tepsi yıkanır, kurulanır ve önceki süsün kalıntısından arındırılır.

Tören sonrası tepsi nasıl temizlenip saklanır, sonra ne işe yarar?

Yapışkan kalıntı tırnakla ya da bıçak ucuyla kazınmaz. Bakır yumuşak bir metaldir ve sivri uç yüzeyde çizgi bırakır. Kalıntı ılık suyla yumuşatılır, ardından yumuşak bir bezle dövme izlerinin yönünde silinir. Tel sünger ve aşındırıcı toz kullanılmaz; ikisi de nikel kaplamayı inceltir.

Kurulanan tepsi ve yüzük tabağı düz istiflenir, aralarına pamuklu bez konur. Maliyet tarafını da açık yazalım. El dövme bakır tepsi, tek kullanımlık süs tepsilerine göre yüksek bir alımdır ve her törenden sonra temizlik ister. Bu hesap, tepsinin tören bittikten sonra yıllarca kullanılmasıyla dengelenir. 34 cm’lik yüzük tepsisi çay ve kahve servisine geçer, 11 cm’lik tabak çay bardağının altına iner. Tepsiyi çeyize koymayı düşünen aileler için seçim ölçüleri çeyiz ve düğün için bakır hediye rehberinde toplanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Nişan tepsisini kız tarafı mı alır, erkek tarafı mı?

Nişan tepsisini hangi tarafın hazırlayacağı aileler arasında kararlaştırılır; derlemeler tepsiyi değil yüzükleri anlatır. Gölpazarı derlemesinde kız tarafın aldığı yüzük erkeğe, erkek tarafın aldığı yüzük kıza takılır. Ankara Üniversitesi ders notunda da yüzükleri kız erkeğe, erkek kıza alır. Tepsinin hangi tarafta olacağı bu yüzden törenden önce konuşulur.

Yüzük tepsisinin parasını kim alır?

Yüzük tepsisinin bahşişini kimin alacağı yöreye göre değişir. Kilis derlemesinde kız tarafından biri “makas kesmiyor” der ve oğlan babası bahşişi o kişiye verir. Gölpazarı derlemesinde makasın kesmediğini kurdeleyi kesecek kişi söyler; damadın babası bahşiş verdikten sonra kurdele dualarla kesilir. Kimin isteyeceği törenden önce konuşulursa karışıklık çıkmaz.

Söz ve nişanda aynı tepsi kullanılır mı?

Söz ve nişanda aynı tepsi kullanılır. İki törende de tepsinin taşıdığı ana parça kurdeleli yüzüklerdir. Kilis çalışmasında söz töreninde de söz yüzüğü takıldığı kaydedilir. Tepsi iki tören arasında yıkanır, kurulanır ve kırmızı yüzeydeyse yeniden parlatılır. Kurdele, kart ve çiçek her törende yenilenir; 34 cm’lik tepsi ile 11 cm’lik yüzük tabağı aynı kalır.

Nişan tepsisi ne zaman hazırlanır?

Nişan tepsisinin süslemesi törenden bir gün önce yapılır, yüzükler ve çikolata tören günü konur. Kırmızı bakır tepsi parlatıldıktan sonra kuru bir yerde bekletilir. Çikolata dolu tepsi beklerken 15 ile 18 °C arasında, güneş almayan bir odada tutulur ve buzdolabına konmaz. Yüzükler kurdeleye en son bağlanır.

Yüzük tepsisinde makas nereye konur?

Yüzük tepsisinde makas tepsinin kenarına, ucu içe bakacak biçimde yatırılır. Bu konum kurdeleyi kesecek kişinin makası alırken elini yüzüklerin üstünden geçirmesini önler. Makasın sapına küçük bir kurdele bağlanabilir. Sivri ucu tepsinin dışına taşan bir yerleşim, tepsi elden ele geçerken giysiye takılır.

Çikolata doğrudan bakır tepsiye konur mu?

Ambalajlı çikolata doğrudan bakır tepsiye konur. Ambalajsız çikolata, lokum ve şeker ise küçük bir kaba alınır ve kap tepsiye oturtulur. 34 cm’lik tepsiye 3 × 3 cm tabanlı ambalajlı çikolata tek katta 70 adet sığar. Çikolata 0,75 cm’den kalınsa ikinci kat 1,5 cm’lik kenarı aşar ve tepsi taşınırken dökülür.

Söz ve nişan için çok sayıda aynı tepsi nasıl temin edilir?

Organizasyon işinde tepsilerin aynı çapta ve aynı yüzeyde olması fotoğrafta ve masa düzeninde fark yaratır. Bu tür talepler için düğün ve organizasyon toptan teklif sayfasından ürün ve adet bildirebilirsiniz. Tek tepsi için sorularınızı 0531 763 09 69 numaralı WhatsApp hattından da iletebilirsiniz.