Bakır Kaplar Bulaşık Makinesine Girer mi? Doğru Yıkama Rehberi

Hayır, bakır kaplar bulaşık makinesine girmez. Makine deterjanları bakır ve kalay için fazla sert olan alkali maddeler içerir; buna bir de yetmiş dereceye yaklaşan yıkama suyu, uzun süre ıslak kalma ve güçlü kurutma eklenince kalay katmanı yıpranır, dış yüzeyde ise donuk, alacalı ve çoğu zaman geri döndürülmesi zor lekeler oluşur. Doğrusu elde yıkamaktır: ılık su, sıvı bulaşık deterjanı, yumuşak sünger ve hemen kurulama.

Bu yazıda makinede tam olarak neyin bozulduğunu, doğru elde yıkama adımlarını, dibe tutan yemekle ne yapılacağını ve yanlışlıkla makineye girdiyse izlenecek yolu bulacaksınız.

Bakır bulaşık makinesi uyumu neden yoktur?

Tek bir yıkamada felaket olmaz ama etki birikimlidir. Makineye düzenli giren bir bakır kap birkaç ay içinde ilk günkü görüntüsünden uzaklaşır ve kalaylama aralığı belirgin biçimde kısalır.

Doğru yıkama: adım adım

1. Kabı ocaktan aldıktan sonra ılınmasını bekleyin; kızgın kabı soğuk suya tutmak metali zorlar.
2. Sıcak değil ılık su ve birkaç damla sıvı bulaşık deterjanı kullanın.
3. Süngerin yumuşak yüzüyle yıkayın; yeşil aşındırıcı yüz ve çelik tel kullanılmaz.
4. Kulp diplerini ve perçin çevresini ihmal etmeyin, kalıntı en çok orada birikir.
5. Durulayın ve bekletmeden kuru pamuklu bezle kurulayın.
6. Dolaba kaldırmadan önce içinin de kuru olduğundan emin olun.

Bu altı adım günlük kullanılan her parça için geçerlidir; sabah kahvesi için ocağa giden bakır cezveler de aynı sırayı ister. Sadece kurulama alışkanlığı bile, sonradan uğraşacağınız leke sayısını büyük ölçüde azaltır.

Dibe tutan yemek nasıl çıkarılır?

Kazımak yerine yumuşatın. Kabı ılık suyla doldurup yarım saat kadar bekletin, gerekirse suyu bir kez tazeleyin. Ardından tahta bir kaşık ya da silikon spatulayla nazikçe kaldırın. Metal bıçak, çelik tel ve zımpara kalayı doğrudan zedeler.

İnatçı durumlarda kabı içinde bir parmak suyla kısık ateşte birkaç dakika ısıtıp söndürebilirsiniz; buhar dipteki kalıntıyı gevşetir. Ancak kabı asla boş ısıtmayın, kalay bakırdan çok daha düşük bir sıcaklıkta erir.

Dış dipteki is ve yanık lekeleri

Gazlı ocakta kullanılan kapların dış dibinde zamanla koyu bir is tabakası oluşur. Bu tabaka makineye girmenin bahanesi değildir; sıvı deterjanla ıslatıp on beş dakika bekletmek, sonra süngerin yumuşak yüzüyle silmek çoğu zaman yeter. Kalıntı inatçıysa dış yüzey olduğu için limon ve tuz karışımını rahatça kullanabilirsiniz.

Dış dibin diğer yerlerden koyu kalması ise normaldir ve zamanla her bakır kapta olur. Bu kısmı her seferinde ilk günkü rengine döndürmeye çalışmak gereksiz bir uğraştır.

Yıkarken kullanılacaklar ve kullanılmayacaklar

Elde yıkamak gerçekten zahmetli mi?

Uygulamada düşünülenden kısa sürer. Bakır, ısıyı eşit dağıttığı için yemek dibe daha az tutar; çoğu kullanımda ılık su ve birkaç sünger hareketi yeterli olur. Zahmetli görünen tek adım kurulamadır, o da parça başına on saniye alır.

Bir de şu var: makineye giren bir kap yıllar içinde matlaşıp kullanılmaz bir görüntüye ulaştığında onu toparlamak çok daha uzun sürer. Kısacası elde yıkamak zaman kazandırır, kaybettirmez.

Ahşap ve pirinç parçalı ürünler

Bazı bakır ürünlerde ahşap sap, pirinç kulp ya da perçinli bağlantılar bulunur. Bu parçalar suyla uzun temasa hiç gelmez: ahşap şişer ve çatlar, bağlantı noktaları gevşer. Böyle ürünlerde gövdeyi yıkayın, sapı yalnızca nemli bezle silin ve hemen kurulayın.

Kurulama neden bu kadar önemli?

Bakır yüzeyde kalan su damlaları kururken hem kireç izi bırakır hem de o noktadaki oksitlenmeyi hızlandırır. Sonuç, yüzeyin geri kalanından daha koyu duran halka biçimli lekelerdir. Bu lekeler çıkmaz değildir ama parlatma gerektirir; oysa on saniyelik kurulama alışkanlığı onları en baştan engeller.

Aynı şey servis parçaları için de geçerlidir. Sofradan kalkan bakır kâse modelleri yıkandıktan sonra süzgeçte bırakılırsa, ertesi gün üzerlerinde damla izleriyle karşılaşırsınız.

Yanlışlıkla makineye girdiyse ne yapmalı?

• Kabı hemen çıkarın, ılık suyla durulayıp deterjan kalıntısını tamamen alın.
• Kurulayın ve iç yüzeyi ışığa tutup inceleyin.
• Dış yüzeydeki matlık ve lekeler için limon-tuz ya da un-sirke-tuz karışımıyla parlatma yapın.
• İç yüzeyde kızıl lekeler belirdiyse kalay yıpranmış olabilir; kalaycıya göstermeden pişirme yapmayın.
• Ahşap saplı bir üründe sap şiştiyse iyice kurumasını bekleyin, ıslakken zorlamayın.

Fırın, mikrodalga ve indüksiyon

Bulaşık makinesi tek sınır değil. Bakır mikrodalgaya girmez; metal olduğu için mikrodalga fırında kullanılmaz. İndüksiyon ocakta da çalışmaz, çünkü bakır manyetik bir metal değildir; gazlı ve elektrikli ocaklarda sorunsuz kullanılır.

Fırın tarafında ölçü kalayın dayanma sınırıdır: kalay yaklaşık iki yüz otuz derecede erir. Bu nedenle kalaylı bir kabı çok yüksek fırın sıcaklıklarında ve uzun süre kullanmayın, orta dereceleri tercih edin. Ocakta da kısık ve orta ateş yeterlidir; bakır ısıyı zaten hızlı ve eşit ilettiği için yüksek ateşe ihtiyaç duymaz.

Sıkça sorulan sorular

Bakır tencere bulaşık makinesinde yıkanabilir mi?

Hayır. Makine deterjanı ve yüksek sıcaklık hem kalay kaplamayı hem dış yüzeyi bozar; bakır tencere elde, ılık suyla ve yumuşak süngerle yıkanır, hemen kurulanır.

Sadece dekoratif bakır parçalar makineye girer mi?

Onlar da girmez. Kalay olmasa bile makine deterjanı bakır yüzeyi matlaştırır ve alacalı lekeler bırakır; dekoratif parçalar nemli bezle silinip kuru bezle parlatılır.

Bir kez makinede yıkandı, ürün bozuldu mu?

Tek yıkamada genellikle kalıcı bir hasar oluşmaz. Dış yüzeydeki matlık parlatmayla düzelir; asıl kontrol edilmesi gereken iç yüzeyde kızıl lekelerin belirip belirmediğidir.

Bakır kapları bulaşık deterjanıyla yıkamak zararlı mı?

Elde kullanılan sıvı bulaşık deterjanı uygundur. Sorun çıkaran şey makinelerde kullanılan sert alkali tabletler, parlatıcı ve toz deterjanlardır.

Yıkadıktan sonra hemen kurulamak şart mı?

Evet, bakır bakımının en önemli alışkanlığı budur. Yüzeyde kuruyan su damlaları hem iz bırakır hem o noktada kararmayı hızlandırır.