Uzun Süre Kullanılmayacak Bakır Nasıl Saklanır?
Bakır ürünleri kaldırmadan önce hazırlık, doğru sarma malzemesi, istifleme kuralları ve dolaptan çıkarınca yapılacak kontroller.
Uzun süre kullanılmayacak bakır, önce iyice yıkanıp tamamen kuruyana kadar bekletilir, sonra pamuklu bez ya da asitsiz kağıda sarılıp kuru, serin ve havadar bir yere kaldırılır. İki yaygın hata bütün işi bozar: parçayı naylon poşete koymak ve rutubetli bir dolaba kaldırmak. İkisi de nemi içeride hapsettiği için lekelenmeye ve yer yer yeşillenmeye yol açar. Doğru hazırlanmış bir bakır ise aylarca, hatta yıllarca kaldırıldığı gibi kalır.
Aşağıda kaldırmadan önce yapılacak hazırlığı, sarma malzemesi seçimini, istifleme kurallarını ve dolaptan çıkarınca izlenecek yolu bulacaksınız.
Kaldırmadan önce hazırlık neden şart?
Bakır yüzeyde bıraktığınız her kalıntı, kapalı bir dolapta aylarca beklerken iz hâline gelir. Yağ kalıntısı zamanla yapışır ve sarı bir film oluşturur. Parmak izindeki tuz ve nem, tam parmak biçiminde koyu bir leke bırakır. Yıkandıktan sonra tam kurutulmamış bir kapta ise su damlasının bulunduğu noktada kararma diğer yerlerden çok daha hızlı ilerler.
Bu yüzden depoya girecek bir parçayı kullanılacak parçadan daha özenli hazırlamak gerekir. Beş dakikalık iş, aylar sonra saatlerce sürecek bir temizlikten kurtarır.
Adım adım saklama
- Yıkayın: Ilık su ve sıvı deterjanla yağ ve yemek kalıntısını tamamen alın.
- Parlatın: Dış yüzeyde kararma varsa şimdi giderin; koyu yüzey depoda daha da koyulaşır.
- Durulayın: Asit ve deterjan kalıntısı bırakmayın, kulp ve kapak kenarlarını da geçin.
- Tam kurutun: Bezle kurulayın, ardından birkaç saat açık havada bekletin. En küçük nem bile yeterlidir.
- Sarın: Her parçayı ayrı ayrı pamuklu beze veya asitsiz kağıda sarın.
- Yerleştirin: Karton kutuya ya da kapalı olmayan bir rafa, ağırlar altta olacak şekilde yerleştirin.
- İşaretleyin: Kutunun üstüne içindekileri yazın; her arayışta kutuyu açıp karıştırmak parçalara zarar verir.
Hangi malzemeye sarılır?
| Malzeme | Uygun mu? | Neden |
|---|---|---|
| Pamuklu bez, eski çarşaf | Uygun | Nefes alır, nemi hapsetmez, çizilmeyi önler |
| Asitsiz ambalaj kağıdı | Uygun | Kimyasal iz bırakmaz, yüzeyi korur |
| Keçe ya da flanel torba | Uygun | Yumuşaktır, servis parçaları için pratiktir |
| Gazete kağıdı | Uygun değil | Mürekkep neme temas edince yüzeye iz bırakır |
| Naylon poşet, streç film | Uygun değil | Nemi içeride tutar, lekelenmeyi hızlandırır |
| Kilitli plastik kutu | Uygun değil | Hava almaz, kapalı nem birikir |
Nereye kaldırmalı?
Aranan yer kuru, serin ve sıcaklığı fazla oynamayan bir yerdir. Rutubetli bodrum, su tesisatına bitişik dolap, banyo rafı ve doğrudan güneş gören pencere önü uygun değildir. Mutfak dolabının en üst rafı da ilk bakışta cazip görünse de buhar ve ısı orada birikir; ocağın hemen üstündeki dolap özellikle kaçınılacak yerdir.
Yatak odası dolabının üst rafı, kiler ya da rutubetsiz bir depo odası çoğu ev için en iyi seçenektir. Dolabın içine bir nem tutucu koymak da işe yarar; içindeki tanecikler dolduğunda değiştirmeyi unutmayın.
İstifleme kuralları
- Ağır ve büyük parçalar altta, ince ve küçük parçalar üstte dursun.
- Üst üste koyacağınız kaplar arasına mutlaka bir kat bez serin; bakır bakırı çizer.
- Kapakları kabın üstüne kapatmak yerine yanına ayrı yerleştirin ya da ters çevirip aralarına bez koyun.
- İnce kenarlı tepsi ve tabakları dik değil yatık saklayın; dik duran ince kenar zamanla eğrilebilir.
- Ahşap saplı ürünleri kuru tutun; sapı nemli ortamda çatlar ya da şişer.
- Kutuyu ağzına kadar doldurmayın, parçalar birbirine bastırmasın.
Sezon dışında kaldırılan büyük parçalar bu kuralları en çok isteyen gruptur; örneğin kalabalık davetlerde kullanılan bakır tepsiler yılın çoğunu dolapta geçirir.
Sık yapılan saklama hataları
- Yıkadıktan hemen sonra, tam kurumadan dolaba kaldırmak.
- Kabın içini başka eşyayla doldurup rafa sıkıştırmak.
- Kapağı sımsıkı kapatıp içeride hava dolaşımına izin vermemek; kapalı hacimde nem birikir.
- Sarma malzemesi olarak eski gazete kullanmak.
- Parçaları doğrudan beton zemine ya da rutubetli bir duvara dayamak.
- Kaldırdıktan sonra yıllarca hiç açıp bakmamak.
Bu hataların ortak paydası nemdir. Bakır saklama konusunda aklınızda tek bir cümle kalacaksa şu olsun: kuru bakır olduğu gibi bekler, nemli bakır lekelenir.
Taşınma ve nakliye sırasında
Ev değiştirirken bakır parçaları mutfak kutularının içine gelişigüzel atmayın. Her parçayı ayrı sarın, kutunun dibine ve aralarına yumuşak dolgu koyun, kutunun üstüne dikkatli taşınması gerektiğini yazın. Bakır kırılmaz ama yumuşak bir metaldir; sert bir darbe kenarında kalıcı bir ezik bırakır ve bu ezik sonradan kolay düzelmez.
Altı ayda bir kısa kontrol
Depoya kaldırdığınız parçaları tamamen unutmayın. Altı ayda bir kutuyu açıp göz gezdirmek yeterlidir: bez nemlenmiş mi, yüzeyde yeni bir leke oluşmuş mu, sarılan kağıt yapışmış mı? Nem hissediyorsanız parçaları çıkarıp havalandırın ve sarma malzemesini yenileyin.
Bu kontrol özellikle ilk yıl önemlidir, çünkü seçtiğiniz dolabın gerçekten kuru olup olmadığını ancak böyle anlarsınız. Sorun çıkmıyorsa sonraki yıllarda yılda bir bakmak yeter.
Dolaptan çıkarınca
Uzun süre bekleyen bir parçayı kullanmadan önce ılık su ve sıvı deterjanla yıkayın; sarma malzemesinden gelen toz ve toz zerreleri böylece gider. Dış yüzeyde donuklaşma olduysa kısa bir parlatma yapın.
Pişirme kabıysa iç yüzeyi mutlaka inceleyin. Kalay katmanında kızıl lekeler belirmişse ya da kaplama yer yer kalkmışsa, ocağa koymadan önce kalaylamayı yeniletin. Bir süre kullanılmayacak bakır bakraç ve güğüm gibi büyük hacimli parçalarda bu kontrol daha da önemlidir, çünkü içleri gözden uzak kalır.
Sıkça sorulan sorular
Bakır uzun süre saklanırsa bozulur mu?
Doğru saklanan bakır bozulmaz. Metalin kendisi yıpranmaz; kötü koşullarda oluşan tek şey yüzey lekeleri ve koyulaşmadır, ikisi de temizlenerek giderilir.
Bakırı poşete koyup kaldırmak neden yanlış?
Naylon hava geçirmediği için içeride kalan nem dışarı çıkamaz. Poşetin içi zamanla terler ve yüzeyde koyu, bazen yeşilimsi lekeler oluşur; pamuklu bez ise nefes aldığı için bu sorunu yaratmaz.
Kaldırmadan önce yağ sürmek gerekir mi?
Gerekmez ve önerilmez. Yüzeyde bekleyen yağ zamanla yapışkan bir tabakaya dönüşür; kuru ve temiz saklamak daha iyi sonuç verir.
Dekoratif bakır ürünler vitrinde nasıl korunur?
Kapalı vitrin en iyi yerdir çünkü toz ve mutfak buharından uzak kalır. Ayda bir kuru bezle tozunu almak, birkaç ayda bir de kısa bir parlatma yapmak yeterlidir.
Kışlık kaldırılan bakırı ne sıklıkla kontrol etmeliyim?
Altı ayda bir bakmak yeterlidir. Kutuyu açıp bezin nemlenip nemlenmediğine ve yüzeyde yeni leke olup olmadığına bakın; sorun varsa parçaları havalandırıp sarma malzemesini değiştirin.